Ağsu rayon Mərkəzi Kitabxanası

Ağsu rayon MKS

Metodiki vəsaitlər
Metodiki vəsaitlər- Mart 2016
6 Mart , 2016
Əli Kərim-85.
(Metodiki vəsait).

Əli Paşa oğlu Kərimov (Əli Kərim) 1931-ci il mart ayının 22-də Azərbaycanın Göyçayda anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra, 1949-1951-ci ildə M.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) teatrşünaslıq fakültəsində üç il təhsil almış, 1951-ci ildə Moskva şəhərindəki M.Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunda oxumağa göndərilmiş, 1955-ci ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.Bakıya qayıtdıqdan sonra “Azərbaycan” jurnalı redaksiyasında işləmiş, şeir şöbəsinin müdiri olmuşdur.
Ədəbi yaradıcılığa 1948-ci ildə “Azərbaycan pioneri” qəzetində çap etdirdiyi “Təzə müəllim” şeiri ilə başlamışdır.
1957-ci ildə Moskvada keçirilən gənclərin və tələbələrin VI ümumdünya festivalında “İlk simfoniya” poeması mükafata layiq görülmüşdür.İlk kitabı 1958-ci ildə Azərbaycan Ədəbiyyatı Dekadası münasibəti ilə rus dilində çıxan “Два влюбленных” (İki sevgili) kitabı olmuşdur. “Həmişə səfərdə” (1963), “Qızıl qanad” (1965), “Qaytar ana borcunu” (1970), “Uşaqlar və ulduzlar” (1971), “Səfərdən sonra” (1972), “Pillələr” (1978,1987), “Seçilmiş əsərləri” (I cild, 1974, II cild, 1975; 2 cilddə, 1991), “Qayıt” (1983), “Mavi nəğmənin sahilində” (1991), “Neyləyim, şeirlə dərd söyləyirəm” (1999) və s. kitabları çap edilmiş, Azərbaycan şairi Əhməd Cəmildən və rus yazıçısı Lev Tolstoydan bəhs edən sanballı məqalələr çap etdirmişdir.Şairin əsərlərindən bir çoxu ölümündən sonra işıq üzü görmüşdür.
Bəşərilik Əli Kərim şeirinin mahiyyətini müəyyən edən əsas səciyyəvi xüsusiyyətlərdəndir.Şairin bədii yaradıcılığının tədqiqinə həsr edilmiş “Əli Kərim” (Sona Xəyal, 2011), “Azərbaycan poeziyasında Əli Kərim mərhələsi”, “Əli Kərim üslubu, yaxud fərdi yaradıcılığından ədəbiyyat tarixinə baxış” (Cavanşir Yusifli-2005, 2010) monoqrafiya və məqalələr çap edilmişdir.
Altay Məmmədovun “Tanıdığım Əli Kərim”, Feyzi Mustafayevin “Dinmə, ey kədər”, Elza Kərimin “Nə xoşbəxt imişəm” xatirələr kitabı çapdan çıxmışdır.
Əli Kərim 60-cı illər Azərbaycan ədəbiyyatında “İntibah dövrü” kimi qiymətləndirilən bir mərhələnin ən parlaq simalarından ola bildi.
Görkəmli şair Əli Kərim 1969-cu il iyun ayının 30-da Bakıda vəfat etmiş, Göyçayda dəfn olunmuşdur.
Keçiriləcək tədbirlər.

MKS-nin kitabxana filialları Əli Kərimin bədii irsinin oxuculara çatdırılması üçün əyani və şifahi təbliğatın:kitab sərgiləri, kitabxana plakatları, stend, albom, ədəbi-bədii əsərlərin müzakirəsi, söhbətlər və disputların aparılması, oxucu konfranslarının, biblioqrafik icmalların keçirilməsini təmin etməlidir.
Aşağıda Əli Kərimin yaradıcılığına həsr olunmuş bir kitab sərgisinin nümunəsini veririk:
1. “Əli Kərim-85”.
2. Əli Kərimin şəkili.
3. Kitablarının nümayişi.
4. Seçilmiş əsərləri.
5. Həmişə səfərdə.
6. Qızıl qanad.
7. Qaytar ana borcunu.
8. Səfərdən sonra.
9. Mavi nəğmənin sahilində.

Ədəbiyyat siyahısı.

1.Kərim, Əli.Həmişə səfərdə / Ə.Kərim.- B. : Azərnəşr, 1963.- 63 s. ; 8.000 nüs.
2.Kərim, Əli.Qızıl qanad / Ə.Kərim.-B. : Azərnəşr, 1965.- 132 s. ; 6.000 nüs.
3.Kərim, Əli.Qaytar ana borcunu / Ə.Kərim.- B. : Gənclik, 1970.-223 s. ; 7.000 nüs.
4.Kərim, Əli.Uşaqlar və ulduzlar / Ə.Kərim.- B. : Gənclik, 1971.- 71 s. ; 10.000 nüs.
5.Kərim, Əli.Səfərdən sonra / Ə.Kərim.-B. : Azərnəşr, 1972.-192 s. ; 9.500 nüs.
6.Kərim, Əli.Tənbəl ayı balası / Ə.Kərim.-B. : Uşaqgəncnəşr, 1973.-15 s. ; 20.000nüs.
7.Kərim, Əli.Pillələr (roman) / Ə.Kərim.-B. : Gənclik, 1978.-160 s. ; 18.000 nüs.
8.Kərim, Əli.Qız və kəpənək / Ə.Kərim.-B. : Gənclik, 1979.- 56 s. ; 7.000 nüs.
9.Kərim, Əli.Qayıt / Ə.Kərim.-B. : Yazıçı, 1983.-288 s. ; 15.000 nüs.
10.Kərim, Əli.Pillələr (roman) / Ə.Kərim.-B. : Yazıçı, 1987.-262 s. ; 30.000 nüs.
11.Kərim, Əli.Seçilmiş əsərləri (iki cilddə)I cild /Ə.Kərim.-B.^Azərnəşr,1991.- 272 s. ; 40.000 nüs.
12.Kərim, Əli.Seçilmiş əsərləri (iki cilddə) II cild/Ə.Kərim.-B.^Azərnəşr, 1991.-251 s. ; 37.000 nüs.
13.Kərim, Əli.Mavi nəğmənin sahilində / Ə.Kərim.- B. : Yazıçı, 1991.-197 s. ; 7.500 nüs.

Mərkəzi kitabxananın Metodika və biblioqrafiya şöbəsinin metodisti: L.Əfəndiyeva.








































Səməd Vurğun-110.
(Metodiki vəsait).

Səməd Yusif oğlu Vəkilov 1906-cı il mart ayının 21-də Qazax rayonunun Yuxarı Salahlı kəndində anadan olmuş, ibtidai məktəbi bitirib Qazax Müəllimlər Seminariyasına daxil olmuşdur.1924-1929-cu illərdə Qazax, Gəncə və Quba məktəblərində müəllim kimi fəaliyyət göstərmişdir.Bu dövrdə “Qızıl qələm” ədəbiyyat cəmiyyətinin Gəncə şöbəsində fəal çalışmış və yeni şeirlərini dövri mətbuatda müntəzəm çap etdirmişdir.1929-1931-ci illərdə Moskva Dövlət Universitetinin ədəbiyyat fakültəsində təhsil almışdır.Bakıya qayıdaraq Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunu bitirmiş, Dil və ədəbiyyat fakültəsində aspirant olmuşdur.1930-cu ildə onun “Şairin andı” adlı ilk şeirlər kitabı çapdan çıxmışdır.1934-cü ildə Azərbaycan Sovet yazıçılarının I qurultayında İttifaqın məsul katibi seçildiyindən aspiranturanı tərk etmişdir.1934-cü ildə Ümumittifaq sovet yazıçılarının I qurultayında Yazıçılar Birliyi rəyasət heyətinin üzvü, 1935-ci ildə ZSFSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin üzvü seçilmişdir.1938-ci ildə “Vaqif”, 1939-cu ildə “Xanlar”, 1942-ci ildə “Fərhad və Şirin”, 1945-ci ildə yazdığı “İnsan”mənzum pyesləri ölkənin mədəni həyatında böyük hadisəyə çevrilmişdir.
Şair tərcüməçilik fəaliyyəti ilə də məşğul olmuş, 1935-ci ildə A.S.Puşkinin “Yevgeni Onegin” mənzum poeması, 1937-ci ildə isə Şota Rustavelinin “Pələng dərisi geymiş pəhləvan” poemasının bir hissəsini, 1940-cı ildən başlayaraq Nizami Gəncəvinin “Leyli və Məcnun” poemasını Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir.1942-ci ildə “Fərhad və Şirin” poemasına görə Stalin mükafatı laureatı olmuşdur.
Uzun müddət Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqı rəyasət heyətinə rəhbərlik etmişdir.1954-cü ildə Azərbaycan EA prezidentinin müavini seçilmişdir. Xarici Ölkələrlə Mədəni Əlaqə Cəmiyyətinin sədri, Sovet Sülhü Müdafiə Komitəsinin üzvü olduğu illərdə sülh uğrunda mübariz kimi SSRİ nümayəndə heyətinin tərkibində beynəlxalq görüşlərdə zülmə, ədalətsizliyə və müstəmləkəçiliyə qarşı etiraz səsini ucaltmışdır.Onun əsərləri rus, gürcü, tacik, ukrayna, özbək, çin, ingilis, alman, polyak, bolqar və s. dilllərə tərcümə olunmuşdur.
1941-1942-ci illərdə iki dəfə SSRİ Dövlət mükafatı laureatı olmuşdur.1945-ci ildə Azərbaycan EA-nın həqiqi üzvü seçilmişdir.
1943-cü ildə “Əməkdar incəsənət xadimi”, 1956-cı ildə filologiya elmləri fəxri doktoru və “Xalq şairi” (ilk Azərbaycan xalq şairi) fəxri adına layiq görülmüşdür.İki “Lenin” ordeni, iki “Qırmızı Əmək Bayrağı” ordeni, “Şərəf nişanı” ordeni və medallarla təltif edilmişdir.Şairin yaradıcılığı haqqında bir neçə dissertasiya yazılmışdır.
Səməd Vurğun 1956-cı il may ayının 27-də vəfat etmiş, Bakı şəhərində, Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.
Keçiriləcək tədbirlər.
Yubiley ilində kitabxanalar Səməd Vurğunun əsərlərinin və onun haqqında çap olunmuş kitabların, həmçinin dövrü mətbuat materiallarının geniş oxucu kütləsinə çatdırılması üçün əyani və şifahi təbliğatın bütün formalarından; kitab sərgilərindən, kitabxana plakatlarından, məruzə və mühazirələrdən və s. geniş şəkildə istifadə etməlidirlər.
Bunlardan “Səməd Vurğun-110” adlı sərgi məqsədəuyğundur.Aşağıda belə bir sərginin nümunəsini veririk:
1.Başlıq: “Səməd Vurğun-110”.
2.Səməd Vurğunun şəkili.
3.Kitablarının nümayişi .
4.Seçilmiş əsərləri.
5.Şairin andı.
6.Könül dəftəri.
7.Ayın əfsanəsi.
8.Aygün.
Ədəbiyyat siyahısı.

1.Vurğun, Səməd.Şairin andı / S.Vurğun.- B. : Azərnəşr, 1930.- 43 s. ; 1.500 nüs.
2.Vurğun, Səməd.Fanar / S.Vurğun.- B. : Azərnəşr, 1932.- 54 s. ; 4.000 nüs.
3.Vurğun, Səməd.Könül dəftəri / S.Vurğun.- B. : Azərnəşr, 1934.- 2.500 nüs.
4.Vurğun, Səməd.Azad İlham / S.Vurğun.- B. : Azərnəşr, 1939.- 273 s. ; 9.000 nüs.
5.Vurğun, Səməd.Qəhrəmanlıq dastanları (şerlər)/ S.Vurğun.- B.:Azərnəşr,1941.-140 s. ; 5.000 nüs.
6.Vurğun, Səməd.Səadət uğrunda / S.Vurğun.-B. : Azərnəşr, 1942.- 100 s. ; 6.000 nüs.
7.Vurğun, Səməd.Mənə belə söyləyirlər / S.Vurğun.-B. : Azərnəşr, 1943.- 12 s. ;15.000 nüs.
8.Vurğun, Səməd.İstiqbal təranəsi / S.Vurğun.-B. : Azərnəşr, 1947.- 384 s. ; 10.000 nüs.
9.Vurğun, Səməd.Muğan / S.Vurğun.- B. : Azərnəşr, 1949.- 112 s. ; 5.000 nüs.
10.Vurğun, Səməd.Ayın əfsanəsi (Aybəniz) / S.Vurğun.-B.:Azərnəşr,1951.-24 s.;15.000 nüs.
11.Vurğun,Səməd.Zamanın bayraqdarı (poema)/S.Vurğun.-B.:Uşaqgəncnəşr,1954.- 46 s. ;15.000 nüs.
12.Vurğun, Səməd.Dram əsərləri / S.Vurğun.-B. : Azərnəşr, 1955.- 404 s. ; 10.000 nüs.
13.Vurğun, Səməd.Aygün (poema) / S.Vurğun.-B. : Azərnəşr,1956.-108 s. ; 20.000 nüs.
14.Vurğun, Səməd.Komsomol poeması / S.Vurğun.-B. : Azərnəşr, 1966.-122 s. ; 10.000 nüs.
15.Vurğun, Səməd.El bilir ki, sən mənimsən / S.Vurğun.-B. :Gənclik, 1970.-12 s. ;40.000 nüs.
16.Vurğun, Səməd.Azərbaycan / S.Vurğun.-B. : Azərnəşr, 1970.-90 s. ; 10.000 nüs.

Mərkəzi kitabxananın Metodika və biblioqrafiya şöbəsinin metodisti: L.Əfəndiyeva.






































Xonçalı Novruz gəlir !
(Metodiki vəsait).

Novruz bayramı özünəməxsus xüsusiyyətləri ilə fərqlənir.Bu bayram xalqımızın tarixi kökü ilə bağlı olduğundan adət-ənənələrlə zəngindir.Novruzun süfrəsi də fərqlidir. Belə ki, istər süfrədə, çərşənbələrdə, istərsə də Novruz axşamında milli xörəklərimiz, ən başlıcası isə plov olmalıdır.Şəkərbura, paxlava, şəkər çörəyi və digər şirniyyatlar, kişmiş, püstə, badam, boyanmış yumurtalar süfrələrimizi bəzəyir. Adətə görə süfrəyə "s" hərfi ilə başlayan 7 növ ərzaq qoyulur.Su, süd, səməni, sünbül, sucuq, siyənək balığı, süzmə və sairə də bayram süfrəsinin bəzəyi olur.Çərşənbələrdə olduğu kimi, Novruz axşamında da tonqal qalanır, evlərdə ailə üzvlərinin hər birinin adına şam yandırılır. Bu bayramda kimsəsizlərə, ehtiyacı olanlara, ahıl insanlara baş çəkmək, onlara bayram
sovqatı vermək savab hesab edilir.
Novruz axşamı axır çərşənbədə olduğu kimi niyyət edib qulaq falına çıxırlar. Eşidilən ilk söz niyyətin baş tutub-tutmayacağını aşkar edir.Bu qədim adət illərin sınağından çıxaraq özünü doğruldub. Papaqatma da Novruzun qədim adətlərindədir.Ev yiyəsi papağa bayram şirnilərindən yığaraq onu qapıya qoyur.Papağın yiyəsi öz sovqatını götürüb gedir.
Çox erkən yaranan mərasimlər içində Novruz bayramı günlərində göstərilən tamaşa və oyunlar xüsusi yer tutur.Kiçik çillədən başlayaraq bu tamaşalara hazırlaşırlar. Cavanların özlərini göstərdiyi cıdır tamaşaları at çapma ilə başlar, sonra at oynatmaya keçərdi.Tamaşaya yığışanlar cavanlara uğur arzulayıb müxtəlif nəğmələr oxuyardılar. Atoynatmadan sonra ox atanlar meydanda görünürdü.Onların arasında qızlar da olurdu.Amma oğlan paltarı geyindiklərindən qız olduqları bilinmirdi.
"Qılınc oynatma", "Kəmər atma" , "Kəndirbaz", "Qoç döyüşdürmə" tamaşaları indi də bəzi bölgələrdə hazırlanar.Novruz günlərində tamaşalardan başqa "Qurd oyunu", "Aşıq oyunu", "Dirə döymə" kimi oyunlar da təşkil edilirdi.
Novruz bayramını kosasız təsəvvür etmək mümkün deyil.Sevindirici haldır ki, kosa oyunu hər bayram xatırlanır, rəqs etməyi bacaran bir uşağın əyninə tərsinə çevrilmiş kürk geyindirərək, üzünə kağızdan qayrılmış üzlük (maska) taxıb, başına da kəllə qənd kağızından uzun şiş papaq qoyardılar.Belinə zəncirovlu bir kəmər bağlanardı. Boynuna da zınqırovlar asardılar. Bu şəkildə hazırlanan kosanı məhəllə uşaqları araya alıb, həyətləri gəzdirərək bir hava ilə xor halında xüsusi bir nəğmə oxuyar, kosa isə oynayardı. Kosanın xurcununa bayram sovqatı qoyardılar.
Beləcə əsrlərin yaşıdı olan Novruz bayramı adət-ənənələrlə zəngindir.Bu adət-ənənələri xalqımız unutmur və hər il qeyd edir. Ağsaqqallarımız, nənə-babalarımız öz bildiklərini danışdıqca yeni-yeni məlumatlar əldə edirik.
Keçiriləcək tədbirlər.
Novruz bayramı münasibəti ilə MKS-də və onun filiallarında bir sıra tədbirlər keçirilməlidir.Respublikamızın hər yerində, o cümlədən kitabxanalarda geniş tədbirlər planı hazırlanmalıdır.Bu tədbirlərin sayı çox genişdir.Tədbirlər planına kitab sərgisini, sual-cavab viktorinalarını daxil etmək olar.Ümumiyyətlə, hər hansı bir tədbir keçirdikdə mütləq sərgi təşkil etmək vacibdir.Çünki sərgilər bir qayda olaraq keçirilən tədbirləri tamamlayır.Bu zaman sərgilərdə nümayiş etdirilən ədəbiyyat tədbirin adına uyğun olmalıdır.Sərgi müxtəlif başlıqlar altında keçirilə bilər.Məsələn: “Xonçalı Novruz gəlir”, “Elimizə Novruz gəlir”, “Yurdumuza bahar gəlir”, “Novruz gəlir, yaz gəlir” və s.

Dövrü mətbuat.
1.Rüstəmova, Solmaz.Novruz bayramı tarix boyunca / S.Rüstəmova // Azərbaycan qəzeti.-2015.-20
mart.-№63.-S.7.
2.Vəfa, Zeynal.Novruz xalqımızın milli dəyərlərə bağlılığını nümayiş etdirir / Z.Vəfa /Azərbaycan
qəzeti.-2015.-20 mart.-№63.-S.9.
3.Ağazadə, Yədulla.Novruz gəlir, yaz gəlir / Y.Ağazadə // Azərbaycan qəzeti.-2015.-20 mart.-№63.-
S.13.
4.İsayev, Əhməd.Ürəklərdə bahar / Ə.İsayev // Azərbaycan qəzeti.-2015.-20 mart.- №63.-S.14.
5.Hacalıyev, Elnur.Milli-mənəvi dəyərləri özündə yaşadan bayram / E.Hacalıyev // Azərbaycan qəzeti.-
2015.-30 mart.-№64.-S.7.
6.Göyyallı, Xeybər.Fəsillərin yaranmasına Novruzun yeri / X.Göyyallı // Azərbaycan qəzeti.-2015.-30
mart.-№64.-S.10.
7.Əliyev, Telman.Elimizə Novruz gəlir / T.Əliyev // Xalq qəzeti.-2015.-20 mart.-№63.- S.9.

Mərkəzi kitabxananın Metodika və biblioqrafiya şöbəsinin metodisti: L.Əfəndiyeva.
Faylı yüklə